Along the Silk Road

Along the Silk Road

Overland from the Atlantic to the Pacific

Travelling the Silk Road in 2013

Samarkand ten voeten uit

nederlandsPosted by grim(m)burger Wed, June 12, 2013 04:06:24

Ik was vroeg wakker, de zon trouwens ook. Wat de zon betreft is dat rond half vijf. Sinds we aan de andere kant van de Kaspische Zee vertoefden, is de tijd niet meer aangepast, en dus blijft de zon vroeger opstaan naarmate we oostwaarts vorderen. Wat mezelf betreft, wreef ik me de ogen uit om zes uur. De lichtblauwe lucht en de snel stijgende gele bol brachten me terug in de tijd, achtendertig jaar geleden, toen Gunther juist was geboren. Toen ging ik om zes uur ’s ochtends slapen, op het balkon.

Samarkand is een reflectie van rijke geschiedenis, vooral van de voorspoedige tijden in de veertiende en vijftiende eeuw: de laatste bloeiperiode van een Centraal-Aziatisch Rijk dat zich uitstrekte van Delhi in India tot Istanbul in Turkije, en van de Perzische Golf tot (bijna) in Moskou. De man die dat bewerkstelligde is Emir Timour, ook bekend als Timoer Leng of Timurlane. Uit de overdrijvingen van de gids moest blijken dat deze veroveraar een volksheld is geworden.

Eén van de nadelen van Samarkand t.o.v. Bukhara is dat de historische monumenten verspreid liggen over de stad. Dat heeft tot gevolg dat er nogal wat transport nodig is om die plaatsen te bezichtigen. Het enige vervoer is taxi. Voor toeristen rekent men twee duizend som (één dollar) per rit en per persoon. De tarieven voor toeristen en bewoners verschillen doorgaans met een factor tien, ook voor de entrees (waar tevens een “fototoestel toeslag” dient betaald). In vergelijking met de prijzen van 2010 (uit de gids) is alles inmiddels verviervoudigd: overtreft de vraag het aanbod?

Wellicht het belangrijkste monument is het Mausoleum van Timoer, dat op wandelafstand van ons hotel ligt. De held, Emir en Khan werd negenenzestig (1336-1405). Als je de ribben van de blauwe koepel telt, vind je er eveneens 69! We hebben dat niet geverifieerd! Dit soort van numerologie is in deze streken zeer populair, tot op de dag van vandaag. Tegen de zinderende blauwe lucht rijzen deze gebouwen, in zekere zin strak en eenvoudig gehouden aan de buitenkant, harmonisch op met de omgeving. Binnenin doen ze me denken aan de Moorse stijl in Spanje. De “dôme” van het grafmonument, met een schitterende luchter, verwoordt tegelijk het leven in de dood.

Voor diegenen die door “dood” zijn aangetrokken, kan ik het Shah-i-Zinda aanbevelen. Daar vindt men de “avenue of mausoleums”, uiteraard van minder belangrijke personaliteiten dan de grote leiders (veelal familieleden), maar toch indrukwekkend. De aanwezigheid van hedendaagse graven maakt duidelijk dat de poort naar het hiernamaals hier reeds meer dan zevenhonderd jaar open staat. Dit “dodenpaleis” is gebouwd rond het graf van een kozijn van Mohammed. Men neemt aan dat dit het enige is, wat Genghis Khan niét heeft verwoest gedurende zijn veldtochten.

Over Islam gesproken: het komt me voor dat Turkije het meest islamitische land is dat we hebben bezocht. Terwijl de mensen in deze streek grotendeels islamitisch zijn, is daarvan in het straatbeeld evenveel te merken als van de christelijkheid in onze contreien, niets dus. Ogenschijnlijk is het voor de leiders in Azerbeidjan, Turkmenistan en Oezbekistan niet nodig om het volk rond godsdienst te polariseren om hun macht te behouden of te vergroten (zoals dat – en het is nogmaals gebleken in de voorbije weken – in Turkije onloochenbaar is). De verscheidenheid in etnische oorsprong en taalvoorkeur worden evenmin misbruikt: op dat vlak is alles peis en vree.

Het straatbeeld in Samarkand is er één van rust en kalmte en, in het algemeen, van blijheid. Curiositeit voor vreemdelingen vind je er eveneens. Iedereen, maar vooral jonge meisjes en oude vrouwen, willen met plezier op de foto. En heel dikwijls poseren ze er zelfs spontaan voor. Mij lijkt het evident dat de mensen van Centraal Azië (technisch gesproken zijn dat Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Kyrgistan en Kazakstan) zich verbonden voelen met Europeanen, meer dan met Oost-Aziaten (Chinezen, Mongolen, en verder). Europeanen vormen trouwens ook het overgrote deel van de toeristen, Fransen voorop. (In de groep speculeren we dat de Fransen hier hun superioriteit kunnen tonen, zonder bang hoeven te zijn dat ze op hun plaats gezet worden..)

Tot slot iets over de mensen zelf: ze zijn kleintjes en dunnetjes, op enkele pacha’s en madronnes na. Ik verbaas me keer op keer over de flinterdunne benen van de vrouwen. Toegegeven, ze zijn klein van gestalte, smal en licht gebouwd , maar toch lijken ze op korte, dunne steltjes te lopen die ieder op moment kunnen barsten, of breken. Blond haar is uit het straatbeeld helemaal verdwenen. De Mongoolse genen hebben op dat vlak gezegevierd. Blauwe ogen, die in Turkmenistan niet schaars waren, zijn in Oezbekistan op darwinistische wijze weg geselecteerd. Zonder in de diepte te hebben gepeild, lijkt deze samenleving een degelijk evenwicht hebben gevonden met de economische werkelijkheid en de geografische eigenheden. Dat de kinderen voor de katoenpluk verplicht met vakantie worden gestuurd, past niet in dat beeld, en dus blijft er deel van wat er zich in dit land afspeelt, verborgen achter de donkerogige lach van zijn mensen.

Als slaapmutsje nog dit: geld wisselen op de zwarte markt is een belevenis. Doorgaans wordt deze business bedreven door jonge gasten met plastieken zakken, die in groepjes bij mekaar staan. Het bieden op zich is zoals een parket op een beurs waarbij het om procentjes gaat. De officiële koers is vandaag 2100 som voor één dollar. Twee dagen geleden in Bukhara was de zwarte koers 2300 à 2400. Gisteren aan het pompstation hadden we in feite 2000 moeten betalen. Vanavond circuleerden er geruchten over 2700. Na enkele minuten gepalaver met twee concurrenten kregen we inderdaad 2700. Het verrassende was dat de pakjes van 100000 som vanuit het dichtstbijzijnde stalletje naar de “frontman” vlogen, bij mekaar gehouden door rekjes. In Oezbekistan vliegt het geld letterlijk door de lucht! En tellen maar…

Morgen trekken we naar Tasjkent, een relatief nieuwe Russische stad in een eeuwenoud land.

Samarkand, 11 juni 2013

  • Comments(0)

Fill in only if you are not real





The following XHTML tags are allowed: <b>, <br/>, <em>, <i>, <strong>, <u>. CSS styles and Javascript are not permitted.